Eindhoven, 7 februari 1994*

Beste Norbert,

Hartelijk dank voor jouw uitgebreide analyse van mijn, ongetwijfeld, verwarrende eerste schets.
Hierbij mijn commentaar op het jouwe. Het staat in de marge geschreven. Daarvoor heb ik speciaal grote marges gemaakt. Ik hoop dat het leesbaar is. Daarom hier de kernpunten:

  • Het moet inderdaad gaan over het verschijnsel ontwerpen, niet alleen over 'beter en efficiënter ontwerpen'. Ontwerpmethodologie is niet (alleen) een verzameling van methoden en technieken om een ontwerp telkens ietsje efficiënter en effectiever te realiseren, (dat óók), maar vóór alles een plaatsbepaling van 'de ingenieur' en 'het ontwerpen' in de (wetenschappelijke) cultuur. Daardoor ondersteunt het de vorming en de plaatsbepaling van de verschillende technische disciplines én de vorming, de plaatsbepaling en de competentie van de individuele ingenieur (didaktiek op eigen gezag, 'adult education' dus)
  • Zonder wiskunde te willen afschaffen (ook niet in haar 'vormende waarde' of om haar rol als 'taal en statusindicator' voor de europese ingenieur) wil ik haar toch onttronen als belangrijkste basisvak van de ingenieur. Die rol mag zij spelen bij de moderne (theoretische) natuurkunde en (in haar cortège) electronica en technische natuurkunde.
  • Het belangrijkste 'funderende' vak moet methodologie van het eigen vak worden: Niet als recept zonder meer, maar als object van studie en reflectie. Als je daar niet in thuis bent, kun je je gewoon geen wetenschappelijk ingenieur noemen.
  • Het vak moet ook 'hard' worden gegeven: Niet vrijblijvend kennisnemen als ware het een keuzevak. Aan het einde van de cursus ben je niet alleen op de hoogte van de belangrijkste stromingen, opvattingen en controversen van het vak, maar heb je ook aan de frontlijn vervan iets meegemaakt van wat er NU gebeurt in dat vak in de vorm van research projecten.
  • Hoewel jij dat losmaakt van didactiek, is die er toch onverbrekelijk mee verbonden. Ook hier gaat het niet om wat didactische technieken om 'iets moeilijks' wat efficiënter en effectiever aan de man te brengen, (dat óók), maar om het concept van 'adult education'. Dat geldt met name voor het ontwerpen voorzover het überhaupt valt te isoleren. Daarom past het bij de hele ingenieursopleiding. Natuurlijk kunnen er enkele vakken blijven (eventueel zelfs enkele stukken uit de methodologie) die volgens het TTF-systeem worden behandeld. [TTF = Tell, Test, Forget].
Waar ik graag met jou over verder zou gaan is wat dit alles betekent in termen van actuele ontwikkeling in de ontwerpmethodologie en "Research in Design Thinking". Ik hoop dat het niet te wollig voor je wordt. Ik houd van de uitspraak: Think globally; act locally. En dat wil ik ook hier.

Hartelijke groeten en tot horens, Gérard


* Brief van mij aan Norbert na zijn eerste commentaar [terug naar aanhef]