Cessenon sur Orb, dinsdag 5 augustus 2003

Dag Theo,

Je was me voor met je brief van vanmorgen, want ik liep (eindelijk met meer concrete) plannen om op je 'aardige opties'-brief te reageren. 

Over je vragen over Perth, maakte ik mij geen zorgen; die had ik beantwoord. Ik verzamelde en ordende wat over wat ik nu echt zelf vind (en doe) ivm de zekerheid dat er 'een eindje' is. Maar dat vlotte niet zo; vandaar die vertraging. 

Mooi dat het weer een NZse vakantie wordt; en bovendien de Coromandel. Het is een bosrijk gebied met veel wandelwegen. (Oude mijnen!) Daarvan is echter ook bekend dat die altijd wat natter is. Het is de windzijde, logisch! Maar wat ik meemaakte was uitzonderlijk. Het was de El Niño en het was inmiddels bovendien herfst. 

Ik zal je voorstellen aan Geoffrey waar ik zes weken mee samenwoonde in Whiritoa. Daar moet je zeker mee kennismaken. Hij is er niet alleen geboren en getogen, hij is ook een 'fervente' kenner van dat gebied. Hij noemt zich een vijfde generatie 'immigrant'. Zijn familie van (groot)moeders kant --en notabel in die streek-- kwam er ook vandaan. Het is een mijngebied met een romantische vóórgeschiedenis van gold rush en stakingen rond 1900. Veel wandelwegen zijn oude treinrailsdijkjes van die tijd. Geoffrey kan je gidsen, vertellen over en jullie --zeker als 'second generation tourists'-- veel achtergrond verhalen geven over de 'echte' NZse ziel. 

Heeft Perth nu helemaal afgedaan? Dat is qua klimaat niet zo heel verschillend als je Perth de plek van Zuid Spanje toekent (Marbella en zo, weinig regen en nogal 'bruin' in de zomer, de noordgrens van de wijnteelt) en dan naar het zuiden meer in 'groenere' streken terechtkomt zoals 'ons' Asturie en 'onze' Les Landes en Bordeaux. Maar natuurlijk met een heel andere 'ziel'. Ook binnen Australie zijn ze (de West Autralians) heel anders. Ik heb dat vanuit  Perth zelf kunnen zien, en mijn korte escapade naar Melbourne bevestigde die 'status aparte'. 

Ik was inderdaad wat tureluur de laatste weken, maar dat had met het verdwijnen van mijn website niets te maken. Ik heb met het opladen van de van-eyk site eens een dag moeten overslaan wegens weigeren van de server, maar een dag later leek alles weer gewoon. (Niet gecontroleerd. Of het lag aan jouw computer). Voor zulke gevallen zijn de reservesites bij wanadoo.es bedoeld. Die zijn identiek. Maar de meeste mensen hebben maar één site in hun 'favorites'. (Als ik meerdere dagen niet kan opladen maak ik een bericht 'radiostilte' oid)
http://perso.wanadoo.es/ghavaneyk/dagboek (dit is de nieuwe & de blijver)
http://perso.wanadoo.es/gerard.van-eyk/dagboek (deze laat ik tzt vallen; is de klein geworden en kan niet groter want die is 'gratis')

Maar intussen, precies gisteren, heb ik besloten om een paar dagen helemaal niet in de lucht te zijn. De explicatie staat erbij, het is ivm de 'itch', maar het is ook omdat Ghislaine er is (andere prioriteiten!!) en omdat ik een grote stapel achterstallige dingen heb liggen. Eigenlijk hol ik al een beetje achter mezelf aan vanaf mijn vertrek naar NL begin Juni. Ik voelde mij nog helemaal niet gesettled in F en toen 'moest' ik al weer weg. Die eczeem teisterde niet alleen mijn gemoed, maar ook mijn lijf. Dat wist ik pas later. Het is een nierstoring en concentratieverlies en vergeetachtigheid (allemaal voorbijgaand en vaak per uur intermitterend, gelukkig) blijken daar ook bij te horen. Dat het mijn gemoed teisterde, wist je al, want daar heb ik over geschreven; over dat labiele evenwicht van 'ik reis om zeer gezond te blijven, maar om te reizen moet ik zeer gezond zijn'. De 'teisteringen' (versterkt door dat concentratieverlies) bestonden uit 'zorgjes' of dit misschien het definitieve ineenstorten van dit labiele evenwicht zou zijn. (En dus ... het einde van dit leventje) Allemaal niet permanent, maar het maakte wel dat ik achter mezelf aanholde. In plaats van allemaal 'andere mensen' om mij heen te hebben (die alsmaar in mijn gewenste programma ingrepen), had ik liever al die tijd --alleen--in mijn paradijsje gevegeteerd tot het helemaal voorbij was. Langzaam begint dat inderdaad te komen. Ik heb een paar keer zichtbare puntje-puntje periodes ingelast, maar verder heb ik de meeste dingen kunnen blijven doen. Die 'seven year's itch' was daarin nog eens een autonome stoorfactor. 

Dat loopt al langer, die 'vragen aan mezelf'. Het werd daardoor heviger. Er heeft zich (al heel lang geleden) een 'stelregel' in mij gevestigd die zegt: "Als je die 'itch' negeert, wordt je pas echt ziek". En inderdaad, toen ik 55 was en zeven jaar hoogleraar, had ik het ook --heel duidelijk, heel bewust-- en ik besloot om 'lekker toch' op die comfortabele stoel te blijven. Ik kan er nog steeds niet aan ontkomen 'de grote moeheidsziekte van daarna te wijten aan deze negatie'. (Al denk ik van een andere kant dat het er niets mee te maken had).

Ik kan mij voorstellen dat je er bij de Shell niets van merkte. De regelmatige drie-jaarlijkse wisseling verhinderde, zeker voor 'hunters' dat ze er uberhaupt iets van merkten. Misschien dat de 'farmers' er op een andere manier tegenaan keken. Zij waren het misschien die zich zo snel mogelijk ontrokken aan die 'overplaatsingen'. Ik heb van de zwager van Ghislaine wel eens zulke opmerkingen gehoord: de 'afstand' tussen de beide culturen binnen de Shell.

Dat stukje over de 'itch' in de auto en die muziek was een poging om dat omgaan ermee te beschrijven: (wat je niet kunt bestrijden, kun je altijd nog beschrijven!!) Met dat soort golven van inzicht, die je ter plekke nog probeert te ontkennen, schrijdt "Het Grote Inzicht" voort. (Ik ben benieuwd of dat chaotische van zo'n interne dialoog een beetje is overgekomen)

Je vraagt naar details van die 'itch'. Inderdaad, het is ook --in je eigen woorden-- mijn 'verrassing': Na zoiets kunstmatigs als 'pensionering' verdwijnt die cyclus niet. Het begint niet met behoefte aan (specifieke) andere doelen; dat komt veel later. Aanvankelijk verzet ik mij daar zelfs tegen want "ik zit hier goed, wat zou ik?". Het wordt 'melig'. Ik val in herhalingen. Ik word niet meer uitgedaagd en geinspireerd door wat ik doe. (Het gaat wel over een 'sector', niet over 'alles', maar het werkt wel als een olievlek als ik niet oppas.) Heel erg duidelijk is dat alles in het begin niet, en kleine veranderingen --of 'evoluties'-- houden 'het' nog een tijdje fris. Maar dan dringt het inzicht door dat er een 'grote verandering' moet komen. (en dat alles onder protest!!).

Maar dan 'aanvaard' en 'erken' ik mijn toestand, en dat ga ik er ordelijker over nadenken. 'Ik zet het openlijk op de agenda', zoals ik in het stukje schreef. Ik neem er verantwoording voor. Maar waar dat heengaat weet ik in de verste verte niet. Ik tast dan wat (zelfbedachte) opties af en leg die eens op de tong. Enzovoorts. Jouw vragen of dat dan ook een andere compaan inhoudt, kan ik dus niet beantwoorden, want zo werkt het niet. Mijn 'kritiek' concentreert zich op wat ik doe en schrijf en op de manier waarop ik rondreis, dus een 'andere compaan' lijkt mij hoogst onwaarschijnlijk. Daar is mijn leven nog heel fris en inspirerend op zich. Ik denk dat het inderdaad om één aspect gaat, maar dat sleurt soms vanalles mee.

In mijn oudere 'beschrijvingen' van de 'itch' (toen die ook nog niet  zo heette) zag ik het wel als een onmacht om nieuwe doelen binnen mijn werkkring te formuleren. Ik begon enthousiast, stelde enkele doelen voor zinvolle veranderingen die ik meende te moeten verdedigen en aanbrengen, en ging aan de slag. Na een tijdje waren die doelen bereikt. "Ik zie geen kans om binnen die werkkring nieuwe inspiratie te vinden", heb ik toen wel eens gezegd/geschreven.

Behalve met "kritiek op/analyse van" de ongenoegens laat ik mijn gedachten ook gaan naar 'opties': Welke oude verlangens zijn nog steeds onvervuld en zouden nu eens aan de beurt kunnen komen? Wat valt mij gewoon/opeens in? O.a. daarom heb ik het dagelijkse kolommetje een tijdje opgeschort. Hoe voelt dat? Mijn vingers jeuken inderdaad, maar ik weiger (eventjes) meer van hetzelfde. Zo kwam opeens het idee op om regelmatig (niet iedere dag) een puntige zinsnede of gedachte te schrijven. Ik heb die vaker, maar die werk ik niet uit. Dat is ook zo'n 'optie'. Die spoort wel een beetje met  mijn 'kritiek' dat het allemaal nogal 'veel' is wat ik schrijf: veel voor de eventuele lezers! (Kan het kompakter? Kan het puntiger?) Hoewel ik net gisteren een mailtje krijg van een ex-collega die nav het Juli-dagboek schrijft: "Heel leesbaar, heel inleefbaar!" 

En dan is er nog een optie die mij al heel lang achtervolgt, maar die ik ook héél moeilijk vind; maar wel uitdagend. Ik zou 'fiction' moeten gaan schrijven. Dat zou inhouden --voor mij-- dat ik karakters ga creeren, maken. En dat is heel iets anders dan dat flierefluiten wat in nu doe. Ik heb wel eens 'portretten' geschreven. Daar slaat dat flierefluiten niet zo op, maar zoals ik bv Bush als persoon naar voren laat komen is (te) eenzijdig: Alleen maar enkele statements en schimpscheuten. Niet dat ik biografieen zou willen schrijven, dan eerder een autobiografie, maar het moet 'intenser' zijn t.o. karakters en persoonlijkheden. Dat is is een ontzettende uitdaging, maar die durf(?) kan(?) wil(?) ik nog niet aan.

En zo puzzle ik geduldig verder. Vol vertrouwen dat er een oplossing-uitdaging komt voor de komende zeven jaar (of langer hoop ik).
Jouw vraag of het te maken heeft met "of het er toe doet wat je doet" speelt heel indirekt mee. Het moet er 'voor mij' toe doen (of misschien voor een specifieke ander). Voor 'de mensheid' heeft het dan vanzelf betekenis. Maar dat is heel abstract. Als ik in loondienst zou zijn, zou ik daar meer waarde aan hechten. Dat is ook de reden dat een van de opties is om mij de verbinden aan iets. Een vrijwilligers organisatie. Ik heb die optie het codewoord 'Greanpeace' meegegeven, maar Greanpeace als zodanig zie ik niet zitten. Het mag ook iets veel kleinschaligers zijn. Het gaat om een --voor mij-- extern doel, externe inspiratie of richtlijn. 

Ik kijk  nog even naar je laatste brief en dan ga ik aan de 'aardige opties'-brief beginnen, want daar was ik zelf --in gedachten-- nogal mee bezig geweest.

Goed dat je peesaanhechtingen wat tot rust komen en dat je gewone immunnsysteem de zaak weer kan beheren/beheersen. Heb je enig idee waarvan het komt? Ik bedoel dat in de Chinese geneeskunde de 'oorzaak' wordt gezocht in andere plekken in het lijf die ermee samenhangen en waar de bron van die 'storing' kan worden gevonden. Ik vind dat zelf een relevante 'theorie' als ik over het soepel in bedrijf houden van mijn lijf denk. Dat houdt mij --als ondertoon van al mijn doen en laten-- bezig. Ik ben dus meer een chauffeur-monteur en een consumptieve chauffeur die nog nooit onder de motorkap heeft gekeken en dat ook absoluut niet tot zijn taak rekent. Zoals --hoe heet die schrijver ook weer-- eens in een interview zei: Mijn buik beschouw ik als een beerput die het afval van mijn lekkerbekmond verwerkt.

Waterbeperking hebben hier niet. Althans in Cessenon niet voor ons als privé persoon. Het bespuiten van de wijnvelden is aan zekere beperkingen onderhevig. Wij hebben twee soorten water: een om de drinken en een rechtstreeks uit de Orb voor besproeien. Wij mogen onze tuinen onbeperkt besproeien, maar in dorpen verderop die geen speciaal irrigatiewater hebben zijn diverse tuinsproeiverboden van kracht (In NZ --aan de Capiti Coast-- zag ik een tuinsproeibeperking die daaruit bestond dat je géén automatische sproeiers mocht gebruiken. Alleen jij-met-de-tuinslag-in-de-hand mocht watergeven. Een tuinslang tegelijk. Leuke oplossing en redelijk sociaal controleerbaar.) 

Ik heb ook je brief nog liggen waarin je schrijft over Dick die het woord voerde en 'alleen maar' over die aardige opties praatte: dieet, second opinion en verbeterde bestraling. Maar als hij inderdaad 'terminaal' is, kan dat alleen betekenen dat hij met pijnverlichting en een beetje 'rekken' bezig is. Of rekent hij toch nog op echte genezing? Dat is dan de dubbele bodem in het verhaal. Een mogelijke afleidingsmanoevre (van zichzelf; al of niet als 'complice' met de artsen) om NIET te willen zien waar het om gaat en over 'wat anders' te praten. Ik herinner mij dat van 1989 toen ik in dat 'onstopbare' gewichtsverlies zat. Na het Grote Onderzoek hadden ze niets gevonden. Zeker de niet de darmkanker; wat hun hypothese bleek te zijn geweeest. Ik was in dat eindgesprek (met de leidingevende internist van het onderzoek van de voorafgaande maanden) al aan de beterende hand, maar dat wist ik  toen nog niet, want ik was drie weken eerder op het instincto-dieet overgegaan. De arts zag direkt dat ik er beter uitzag, maar zei dat zo'n opleving vaker in "zo'n proces" voorkwam. Natuurlijk 'tijdelijk'. Ik zei dat  mij voorland toch wel was dat ik tegen van het einde van het jaar dood zou zijn. Dat bevestigde hij met een licht knikje (mijn huisarts was daar duidelijker over geweest) maar voegde daar wel onmiddellijk aan toe dat "ze mij nog 'best wel' in het leven zouden houden". "Met slangetjes en in een bed en zo?" verifieerde ik lichtelijk honend terwijl ik gebaarde hoe uit neus, oren en buik slangetjes zouden komen. "Ja, dat wel", gaf hij grif toe. Ik bedoel maar, hij praatte er ook overheen. 

Als je je echt wil voorbereiden --en/of jezelf daar vragen over stellen-- moet je dat heel gericht aanpakken en niet afdwalen. Ik loop er nogal over te denken --oa nav onze correspondentie hierover: wat vind ik er werkelijk van?-- en ik heb er met Ghislaine regelmatig gesprekken over: 'Hoe voel jij dat?'. De tijd dat we daar practische regelingen over troffen ligt achter ons, hoewel dat nooit 'af' is. (Hoe wil je begraven worden? en Wat doe ik als jij onmachtig bent om beslissingen te nemen? e.d.)

We hebben allebei een TIA-ervaring achter de rug en ik ook '1989' en die 'absence' in Perth en --zij & ik-- enkele andere 'narrow escapes' waarbij je moet denken: 'Nu is het afgelopen!'. Wij hadden allebei de ervaring dat je dan heel lucide bent. Ghislaine, bv, lag in bad met die TIA en trok meteen, voor ze verlamd was, de stop uit het bad: 'Niet verdrinken!!'

Omdat je dan helemaal overgeleverd bent aan je eigen fantasieen kun je die nu 'maken'. Religies doen niet anders. Ik vond een website die pretendeerde 'alle' filosofen, denkers en religies bij elkaar te hebben over 'de dood'. Ik ben die niet gaan lezen. Wel heb ik gezocht naar het boekje van Cornelis Verhoeven, Rondom de Leegte. Ik vond het niet, wel beschrijvingen zoals
http://www.damon.nl/isbn/9055731234.html
maar die benadrukken vooral het a-religieuse (zelfs anti-), want dat was tijdens het verschijnen het meest schokkende (voor de doorsnee-cultuur). Ik herinner mij het meer als een helder --maar profaan-- denken over de dood zelf. Rituelen zijn het, zegt Verhoeven, rondom de leegte, wat we kunnen er eigenlijk niets van zeggen. Intussen zei hij er heel veel van. Sociale en individuele rituelen, zoals wij ook rondom alle andere on(be)grijpbare dingen rondom ons creeren. Maar ik zou het nog eens willen herlezen. Ik heb er uit overgehouden dat rituelen heel zinvol zijn. Bovendien dat ze 'engineerable' zijn: Je kunt ze voor jezelf 'op maat en smaak' maken. Niets verplicht je tot het religieus-culturele-humanistische confectiewerk a la mode. 

En nu ben ik weer terug  bij die 'aardige opties'. Je bedenkt ze. Ze zijn bespreekbaar. Je kunt van anderen aanvullende kritiek op krijgen. Verrijkingen, bijvoorbeeld. Stel je je voor dat je in een zwart gat valt? Mij schrikt dat beeld af; ik heb een ander, maar Ghislaine vind het comfortabel. Ik zie  mijn einde als het instorten van een kaartenhuis. Tot het laatste moment blijf je proberen en zoeken; steeds voorzichtiger. Je wordt steeds maar frele. Ik vind dat een tegenstelling met het beeld van een oude auto waar onderdelen vanaf vallen en dat je dan 'zomaar' laat gebeuren. Zoals die eergenoemde schrijver omgaat met zijn buik en zijn lijf.

Even genoeg hierover.

Even nog iets over jouw peesschede ontstekingen. (Wat is een rollator?) Je schrijft dat je alleen maar zielig wil zijn. Wat is daartegen? Het protest van je omgeving? Het is ook een heerlijk gevoel van verzorgd te worden. Daar kun je van genieten. Er zijn natuurlijk pathologische grenzen. Dat geldt ook voor alcohol en roken. En er is --speciaal met verzorgen en zo-- nog het probleem van de 'folie a deux'. Opletten dus, maar laat je het genot niet ontnemen. Het verzadigingspunt is tevens het keerpunt. Net als de banketbakkersleerling (sprookje van Anderson??) die in zijn eerst leerdagen zoveel slagroom mocht eten als hij wilde.

Genoeg. Ik heb al schrijvend weer dat dingen op een rijtje gezet. Ik hoop dat je er genoegen --of leeringhe-- aan beleeft.

Tot te volgende keer, Gérard